محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

1131

قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )

تخم خيارين تخم خرفه از هريك دو درم ريوند چينى طباشير لك مغسول كافور قيصورى عصارهء افسنتين زعفران ثمرة الطوفا ايرسا از هريك يك درم عصارهء غافث نيم درم سنبل الطّيب يك درم كوفته و بيخته اقراص سازند شربتى يك مثقال با سكنجبين و آب كاسنى با آب رازيانه با آب شاه‌تره بنوشند قرص طحال ديكر كويند طحال را بسيار مجرب است صنعت آن بيخ سوسن اسمانجونى چهار درم فلفل ابيض سنبل الطيب اشق از هريك دو درم اشق را در سركه خيسانيده به قدر مثقالى قرص سازند [ قرص طحال ديكر منقول از معالجات طحال قانون ] قرص طحال ديكر منقول از معالجات طحال قانون شيخ الرئيس ره فرموده‌اند كه از مجربات ما است و فى الحقيقة چنين است و بتجربه رسيده صنعت آن پرسياوشان پوست بيخ كبر تخم خرفهء مقشر سداب تخم پنجنكشت زوفاى خشك اجزا مساوى كوفته و بيخته اقراص سازند شربتى تا سه درم با سكنجبين ساده بدانكه هرگاه سرفه باشد با سكنجبين نشايد با طبيخ بيخ كبر و پرسياوشان و بيخ كز و زوفاى خشك اصل السّوس مقشر از هريك نيم درم و قليلى بهدانه و اكر حرارت بسيار غالب باشد با شيرهء تخم خرفهء مقشر بياشامند قرص طين بول الدّم را نافعست صنعت آن مغز تخم خربزه كثيرا تخم خشخاش انجبار كلنار دم‌الاخوين كل ارمنى شب يمانى اجزا مساوى كوفته و بيخته بلعاب اسبغول سرشته قرص نمايند شربتى يك مثقال قرص طين ديكر كه بول الدّم و جرب و قرحه و ضعف كرده و مثانه را سودمند بود صنعت آن كل ارمنى كل مختوم كل قبرسى صمغ عربى بريان نشاسته بوداده حب الاس بلوط بريان كرده از هريك سه درم اقاقيا دو درم كوفته بيخته در عصارهء لسان الحمل سرشته اقراص سازند شربتى دو درم با شيرهء تخم خشخاش يا شيرهء تخم خيارين قرص طين ديكر بول الدم را بازدارد و قرحهء مثانه را سود دهد صنعت آن كل مختوم طباشير كثيرا صمغ عربى تخم خرفهء مقشر تخم خيارين از هريك ده درم كوفته و بيخته با ميپختج بسرشند و اكر حرارت غالب باشد با لعاب بنكو يعنى اسبغول بسرشند شربتى دو درم با كشكاب قرص فنجنكشت سپرز را نافع باشد صنعت آن تخم فنجنكشت تخم كاسنى تخم خرفهء مقشر مغز بادام مقشر مغز تخم كدو اجزا مساوى كوفته و بيخته با سكنجبين سرشته سه درم فودنج و ورق السداب از هريك دو درم و نيم بزر النمام سه درم صعتر يك مثقال نانخواه يك درم شربتى يك مثقال با طبيخ زيره [ قرص فوه كه شيخ الرئيس در قرابادين قانون ذكر كرده ] قرص فوه كه شيخ الرئيس در قرابادين قانون ذكر كرده و كفته كه نافع است از براى احشاء طحال و وجع كبد و تبهاى مزمنه صنعت آن فوة الصّباغين دوازده درم پوست بيخ كبر اصل السوس زراوند طويل از هريك يك درم و در نسخهء ديكر از هريك دو درم است و بعضى دو درم ايرسا نيز آورده و ظاهر آنست كه در نسخهء شيخ الرئيس اصل السوس باشد نه اصل سوسن كه ايرسا است اجزا را كوفته و بيخته با سكنجبين ساده سرشته اقراص سازند هر قرصى به وزن دو درم شربتى يك قرص با طبيخ افسنتين و بعضى كفته‌اند كه با طبيخ انيسون ايضا قرص فوه بنسخهء سيّد اسمعيل در ذخيره صنعت آن فوة الصّبغ كه آن را به فارسى روناس كويند پوست بيخ كبر زراوند مدحرج افسنتين رومى اجزا را برابر كوفته و بيخته اقراص سازند هر قرصى يك مثقال شربتى يك قرص با سكنجبين ترش بدهند [ قرص فوه بنسخهء ديگر ] قرص فوه بنسخهء ديكر سودمند است بجهة آنچه در قرص قبل ذكر شد و از براى نضج طحال مجربست صنعت آن فوة الصّبغ دوازده درم پوست بيخ كبر ايرسا زراوند طويل از هريك دو درم كوفته و بيخته بسكنجبين سرشته اقراص سازند شربتى دو درم قرص قرط اسهال صفراوى را كه در تبها بهم ميرسد نافعست صنعت آن قرط طراثيث بزر الحمّاض بريان كرده حب الاس بلوط اجزا مساوى كوفته اقراص سازند شربتى يك درم تا يك مثقال با شراب سيب يا مورد [ قرص كزمازج بنسخهء صاحب الصّنايع ] قرص كزمازج بنسخهء صاحب الصّنايع نافع از براى جميع امراض طحال و كفته كه آدميان به اين قرص زايل ميكرداند صلابت طحال را صنعت آن كزمازج چهار مثقال فلفل سنبل الطيب اسارون اشق از هريك دو مثقال اشق را در سركهء عنصل خيسانيده حل سازند و باقى دواها را كوفته و بيخته بانسرشته اقراص سازند و قدر مستعمل يك مثقال با سكنجبين بزورى يا ساده قرص لبوب قرحهء مجارى بول و مثانه را از ريم پاك كند صنعت آن مغز فندق مغز پسته مغز بادام شيرين مغز دانهء ابى مغز تخم خربزه مغز تخم خيارين مغز تخم كدو مغز تخم هندوانه مغز دانهء محلب تخم خشخاش نشاسته تخم خطمى تخم خبازى رب السّوس كل ارمنى مغز چلغوزه دوقو رازيانه تخم كرفس از هريك دو درم اجزا كوفته و بيخته با لعاب تخم كتان بسرشند و حب سازند و خشك نموده هر روز يك مثقال با جلابى كه مناسب مزاج باشد داخل كرده بدهند قرص مبارك تب دق و محرق و يرقان را نافع باشد و تشنكى بنشاند صنعت آن ورق كل سرخ ترنجبين از هريك پنج درم طباشير سفيد مغز تخم خيارين از هريك دو نيم درم تخم كاهو سه درم و نيم مغز تخم كدو دو درم رب السّوس يك مثقال كافور يك دانك نيم كوفته و بيخته با لعاب بزرقطونا كه بشيرازى بنكو نامند قرص سازند [ قرص مبرد از املاى مرحوم حكيم مير محمد باقر جهت حميّات حاره و عطش ] قرص مبرد از املاى مرحوم حكيم مير محمد باقر جهت حميّات حاره و عطش و قايم مقام قرص كافور است صنعت آن مرواريد ناسفته طباشير مر صافى از هريك دو مثقال صندل سفيد و سرخ و نيلوفر كشنيز خشك كل سرخ تخم حمّاض تخم كاسنى تخم خرفه تخم كدو تخم هندوانه از هريك سه مثقال نشاسته كثيرا بزر البنج از هريك دو مثقال خشخاش سفيد چهار مثقال بزرقطونا را در آب خيسانيده و بى آنكه صاف كنند با او قرص سازند اين قرص مالوف طبيعى است كه تنفر نمايد از شرب كافور قرص مر جهت حبس ادرار حيض نافع است صنعت آن مرمكى صافى دو درم طباشير ده درم تخم كاهو تخم خرفه از هريك پانزده درم كشنيز خشك پنج درم كل سرخ جلنار از هريك دو درم كل ارمنى پنج درم كافور نيم درم باب انار ترش بنوشند شربتى دو مثقال قرص مر نافع جهت ادرار حيض صنعت آن مر صافى سه درم ترمس پنج درم ورق سداب فودنج مشكطرامشيع فوه حلتيت سكبينج جاوشير قسط سنبل از هريك دو درم با آب سداب قرص سازند شربتى يك مثقال [ قرص مسهل تاليف حكيم مير محمّد مومن ] قرص مسهل تاليف حكيم مير محمّد مومن كفته كه در امراض حارّه و تبهاى مركبه و رفع قولنج ثفلى بغايت نافع و سريع العمل و بيغايله و بهترين اقسام قرصهاى مسهله است صنعت آن بنفشه پنج درم مصطكى انيسون از هريك يك درم كل سرخ طباشير نشاسته كثيرا از هريك دو درم حب الملوك پاك كرده ده عدد با لعاب بزرقطونا قرص ساخته از نيم مثقال تا يك مثقال با شيرها و ابهاى مناسب استعمال نمايند و چون حب الملوك را با كثيرا و انيسون و مصطكى سائيده دو سه روز در آب ليمو بخيسانند بهترين تدابير آنست [ قرص ملح منقول من النّصايح ] قرص ملح منقول من النّصايح منقول من اولى الالباب مقوى دماغ و مانع نزلات و ساير انواع صداع و بىنياز ميكرداند خورندهء خود را از معالجه صنعت آن نمك اندرانى نمك طعام نطرون همه محرق زبد البحر بورهء ارمنى سفيد خربق سفيد كندش مويزج خردل طرطير محرق از هريك يك جزو كبريت كل سرخ مازو سماق حنا اذخر فراسيون صمغ عربى كندر قرنفل عود هندى صبر سقوطرى سوسن شب يمانى ساذج الطيب جوزبوا از هريك نيم جزو كوفته و بيخته با سركه كه در آن صابون به وزن چهار برابر ادويه جوشانيده باشند سرشته اقراص سازند و در وقت حاجت در آب كرم حل نموده بر سر بمالند [ قرص نوره ناصور و اكلهء بن دندان را سود دارد ] قرص نوره ناصور و اكلهء بن دندان را سود دارد و در قروح امعا در حقنها مستعمل است صنعت آن نوره يعنى آهك آب نديده شب يمانى اقاقيا از هريك دو درم زرنيخ سرخ و زرد از هريك يك درم نوشادر نيم درم صبر زرد سه درم اجزا كوفته و بيخته به سركه بسرشند و اقراص سازند و در افتاب خشك نمايند قرص نورهء ديكر كه همان نفع دهد صنعت آن آهك آب نديده مازوى شب يمانى قرطاس سوخته زرنيخ زرد زرنيخ سرخ اجزا مساوى كوفته و بيخته اقراص سازند و عند الحاجت استعمال نمايند قرص نوره بنسخهء ديكر صنعت آن آهك آب نديده زرنيخ زرد زرنيخ سرخ مازو